راهنمای جامع خرید تخصصی ورق روغنی
در زنجیره تامین صنایع سنگین، ورق روغنی (Cold Rolled Sheet) فراتر از یک ورق فولادی ساده است؛ این محصول زیربنای ظرافت در تولید و دوام در بهرهبرداری است. فرآیند نورد سرد، با حذف ناخالصیهای سطحی و افزایش استحکام کششی، متریالی را پدید میآورد که صنایع خودروسازی، برق و لوازم خانگی بدون آن از حرکت باز میایستند.
در این دانشنامه جامع، بر اساس آخرین تحولات بازار در سال ۲۰۲۶، به بررسی دقیق فنی و اقتصادی این محصول میپردازیم.
۱. ورق روغنی چیست و چرا “سلطان ورقهای صنعتی” است؟
ورق روغنی که با نام علمی ورق نورد سرد شناخته میشود، طی فرآیند کاهش ضخامت در دمای محیط تولید میشود. علت نامگذاری آن به “روغنی”، لایهی نازک روغن محافظی است که جهت جلوگیری از اکسیداسیون (زنگزدگی) روی سطح صیقلی آن پاشیده میشود.
تفاوتهای بنیادین نورد سرد و گرم
در سال ۲۰۲۶، با پیشرفت تکنولوژی نورد در مجتمعهایی مانند فولاد مبارکه، تلرانس ضخامت ورقهای روغنی به حداقل ممکن رسیده است. برخلاف ورق سیاه، ورق روغنی دارای:
-
دقت ابعادی بسیار بالا (مناسب برای دستگاههای CNC و پرسهای دقیق).
-
سطح صاف و براق (آماده برای رنگآمیزی پودری و الکترواستاتیک).
-
ساختار کریستالی منظم (افزایش مقاومت در برابر فشار).
۲. آنالیز گریدهای تخصصی (از ST12 تا ST14)
یکی از چالشهای مدیران خرید در صنایع بزرگ، انتخاب گرید متناسب با نیاز تولید است. انتخاب اشتباه در این بخش میتواند منجر به شکستگی ورق در زیر پرس یا هزینهی اضافی بیدلیل شود.
جدول ۱: مقایسه فنی گریدهای پرکاربرد ورق روغنی
| نام استاندارد (DIN 1623) | ویژگی مکانیکی | کاربرد اصلی در صنعت | میزان انعطافپذیری |
| ST12 | کشش معمولی | تابلوسازی، سوله سازی، بدنه لوازم خانگی | متوسط |
| ST13 | نیمهکشش | قطعات داخلی خودرو، فیلترسازی | بالا |
| ST14 | فوقکشش | گلگیر خودرو، قطعات با پرس عمیق | بسیار بالا |
| EK2 / EK4 | لعابپذیر | صفحه اجاق گاز، مخازن خاص پتروشیمی | تخصصی |
۳. ورق روغنی در قلب صنایع استراتژیک (بررسی ۲۰۲۶)
الف) صنایع برق و تابلوسازی
در تولید تابلوهای برق فشار قوی و ضعیف، ورق روغنی ST12 به دلیل قابلیت جوشپذیری بالا و فرمدهی دقیق، انتخاب اول است. در سال ۲۰۲۶، با گسترش نیروگاههای تجدیدپذیر، تقاضا برای ورقهای روغنی با قابلیت رنگپذیری بالا جهت نصب در محیطهای باز افزایش یافته است.
ب) صنایع خودروسازی
بدنه خودروهای مدرن نیازمند ورقهایی با وزن کم و استحکام بالا هستند. گریدهای ST13 و ST14 با قابلیت جذب انرژی در هنگام تصادف، استانداردهای ایمنی سال ۲۰۲۶ را تامین میکنند.
ج) صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
در این صنایع، از ورق روغنی عمدتاً در ساخت بدنه تجهیزات ابزار دقیق، محفظههای محافظ و سیستمهای انتقال سیالات با فشار پایین استفاده میشود که نیاز به سطح داخلی بسیار صاف دارند.
۴. تحلیل اقتصادی: قیمت ورق روغنی، دلار و بازارهای جهانی
در ژانویه ۲۰۲۶، قیمتگذاری ورق روغنی تحت تاثیر یک مثلث قدرتمند قرار دارد:
-
بهای تمام شده اسلب در بازار جهانی: قیمت اسلب در بورس فلزات لندن (LME) به عنوان ماده اولیه نورد سرد، نوسانات مستقیمی بر قیمت نهایی دارد.
-
نرخ ارز (دلار): از آنجایی که بخشی از نیاز بازار از طریق واردات (کره، قزاقستان و چین) تامین میشود، نوسانات نرخ دلار به صورت لحظهای بر قیمت ورق روغنی اثرگذار است.
-
تراز عرضه و تقاضا در بورس کالا: رقابت تولیدکنندگان بزرگ داخلی برای تصاحب سهم بازار در بورس کالا، تعیینکننده قیمت پایه است.
نکته کلیدی برای خریداران عمده: در بازههای زمانی که نرخ بهره بانکی و تورم در تعادل نیستند، خرید اعتباری ورق روغنی از طریق LC (اعتبار اسنادی) بهترین استراتژی برای حفظ نقدینگی شرکتهای تولیدی است.
۵. راهنمای بازرسی کیفی در هنگام خرید (QC)
برای شرکتهای بزرگ، کیفیت بار ارسالی نباید فدای قیمت شود. در هنگام تحویل ورق روغنی، موارد زیر را چک کنید:
-
سلامت لبههای کویل: لبهها نباید دچار پله یا بریدگی باشند (نشاندهنده کالیبره نبودن غلتکهای نورد).
-
یکنواختی روغن سطح: روغن نباید به صورت لکههای خشک شده یا تجمعی باشد؛ زیرا در خط رنگ باعث ایجاد اختلال میشود.
-
تست کوپینگ (Cupping Test): برای گریدهای ST14، انجام تست کشش جهت اطمینان از عدم پارگی در زیر پرس الزامی است.
۶. برترین تولیدکنندگان ورق روغنی در بازار ایران و راهنمای جامع خرید تخصصی ورق روغنی
-
فولاد مبارکه اصفهان: بیرقیب در کیفیت و تنوع گرید (استاندارد مرجع صنایع خودرو).
-
فولاد هفت الماس: متخصص در تولید ورقهای با ضخامت پایین و کیفیت سطحی عالی.
-
فولاد غرب آسیا: گزینهای هوشمندانه برای صنایع لوازم خانگی.
-
برندهای وارداتی (MMK قزاقستان): معمولاً در ابعاد ۱۲۵۰ میلیمتر عرضه میشوند و برای صنایع سوله سازی محبوبیت دارند.
۷. پرسشهای متداول (FAQ)
۱. تاریخ انقضای ورق روغنی چیست؟
ورقهای روغنی به دلیل پدیده “پیرسختی”، پس از گذشت ۶ تا ۹ ماه از تاریخ تولید، بخشی از قابلیت کشسانی خود را از دست میدهند. برای گریدهای ST14، حتماً بار با تولید روز خریداری کنید.
۲. چطور بفهمیم ورق ST12 است یا ST14؟
تشخیص چشمی این دو گرید ناممکن است. تنها راه، بررسی گواهینامه فنی (Cert) کارخانه و انجام تست کشش در آزمایشگاههای متالورژی معتبر است.
۳. ضخامتهای استاندارد ورق روغنی در بازار چقدر است؟
این ورقها معمولاً از ضخامت ۰.۳ میلیمتر تا ۳.۰ میلیمتر تولید میشوند که پرمصرفترین آنها برای صنایع برق و خودرو بین ۰.۵ تا ۱.۵ میلیمتر است.
نتیجهگیری و افق پیش رو
خرید ورق روغنی در سال ۲۰۲۶ نیازمند ترکیبی از دانش متالورژی و هوش اقتصادی است. با توجه به افزایش هزینههای انرژی و مواد اولیه، بهینهسازی ضایعات (Scrap) و انتخاب گرید دقیق، تنها راه ماندن در بازار رقابتی صنایع سنگین است.